Dierenrechten in de Islam door Linda Bogaert

Islam over dierenleed

Is dierlijk lijden de Wil van God?

Een van de pijlers van het Islamitisch model is het geloof in de predestinatie. Islam erkent nochtans ook de vrije wil. Het is overigens op het gebruik van deze vrije wil - ook in de manier waarop men omgaat met dieren - dat men zal beoordeeld worden op Oordeelsdag.

Zich proberen verschuilen achter voorbestemdheid of de Wil van God en intussen zelf de dieren mishandelen, zal dus niet lukken, vermits de Islam de mens verantwoordelijk stelt voor wat hij doet en nalaat te doen, iets waarvan men verantwoording zal moeten afleggen op Oordeelsdag.

Staat Islam het gebruik van huid, pels, slagtanden enz. van dieren toe?

 

Reeds 1400 jaar geleden verbood Profeet Mohamed het doden van wilde dieren voor hun pels of huid.

De Heilige Profeet Mohamed verbood het gebruik van huiden van wilde dieren. (Gemeld door Abu Malik op gezag van zijn vader. Abu Dawud, Tirmidhi)

De slachtpartijen en bloedbaden onder zeehonden die vandaag de dag nog altijd aangericht worden, zijn volgens de Islam volstrekt onaanvaardbaar. Dat mensen de pels van dieren mooi vinden, is voor de Islam geen aanvaardbaar argument om de heiligheid van het leven van dieren te schenden. Zeker niet omdat er voldoende andere, niet-dierlijke synthetische alternatieven voorhanden zijn waaruit warme kledij geproduceerd kan worden. Om dezelfde reden kunnen ook geen meubels vervaardigd worden met dierenhuid of vacht, of mag men geen dieren doden om van hun slagtanden juwelen te vervaardigen.

Het enige dat de Islam toestaat, is het dragen van huid van dieren die ofwel een natuurlijke dood gestorven zijn, ofwel gedood werden om een nood aan voedsel te lenigen.

"Ook het vee heeft Hij geschapen. Jullie hebben daarmee warmte en allerlei nuttigs en jullie eten ervan." (Koran 16:5)

Dit vers zegt met andere woorden dat van een dier dat gedood werd voor voedsel, ook allerlei nuttige dingen mogen vervaadigd worden. Dit kadert binnen het algemene principe dat niets mag verspild worden.

Zijn dierengevechten toegestaan?

 

Talrijke bepalingen verbieden alle vormen van dierengevechten. Zo is er bijvoorbeeld volgende hadith:

"God´s Boodschapper heeft verboden dat men dieren ertoe aanzet met elkaar te vechten." (Gemeld door Abdullah bin Abbas. Bukhari,Muslim)

Vermits dieren daardoor ook pijn lijden en gewond geraken, valt dit onder de maatregelen die het veroorzaken van lichamelijke en geestelijke pijn verbieden. Het niet naleven van zulke injuncties zal op Oordeelsdag omgezet worden in zware straffen en mogelijks de hel.

Stierengevechten, hanengevechten, hondengevechten, enz. zijn dan ook allemaal verboden in de Islam. Ook het vlees van dieren die in een dierengevecht omgekomen zijn, is in de Islam onwettig en verboden voor consumptie.

Wat zegt Islam over jachtsporten?

 

Islam verbiedt het jagen op dieren voor de sport.

"De Profeet veroordeelde deze mensen die om het even wat dat levend is vangen als louter sport." (Gemeld door Abdullah bin ´Omar. Muslim)

Hij verklaarde meteen ook het vlees van dieren die door jachtsport gedood werden onwettig en bijgevolg verboden voor consumptie.

Daarnaast is het ook verboden dieren als schietschijf te gebruiken.

Het gebeurde dat Ibn ´Umar voorbij een groep mannen kwam die een hen hadden vastgebonden en er pijlen naartoe schoten. Wanneer zij zagen dat Ibn ´Umar naderde, zetten ze het op het lopen. Ibn ´Umar merkte kwaad op "Wie heeft dit gedaan? Waarlijk, God´s Boodschapper heeft een vloek uitgeroepen over iemand die dit soort zaken doet." (Gemeld door Said bin Jubair)

De Profeet veroordeelde diegenen die een levend wezen als doelwit gebruikten (Gemeld door Abdullah bin 'Omar. Bukhari, Muslim)

Zijn brandmerken en andere verminkingen toegestaan?

 

Islam verbiedt het toebrengen van lichamelijk en emotioneel leed - met inbegrip van het verminken en brandmerken van dieren. De Profeet Mohamed riep zelfs God's vloek af over een man die zijn ezel in het gezicht gebrandmerkt had:

Jabir vertelde dat God's Apostel verbood dieren in het gezicht te slaan of hen in het gezicht te (brand)merken... Dezelfde gezel van de Heilige Profeet rapporteerde dat wanneer een ezel die in zijn gezicht gebrandmerkt was langs de Profeet passeerde, de Profeet zei: "God vervloeke diegene die de ezel gebrandmerkt heeft". (Gemeld door Jabir bin Abdullah. Muslim)

Brandmerken is verboden omdat het pijn veroorzaakt en het dier kwetst in zijn waardigheid en schoonheidservaring.

Overigens zijn niet alleen brandmerken maar ook alle andere vormen van verminking en schending van de schoonheidservaring van het dier, verboden, zoals bleek uit eerder geciteerde hadith waarin de Profeet zei dat men de hoofdlok van een paard niet mocht afsnijden.

Vermits verminking verboden is, is ook vivisectie verboden - het verwijderen van delen van een nog levend dier - tenzij dit noodzakelijk is om het dier te redden. Zo mag men bijvoorbeeld een poot van een dier in nood amputeren, als daarmee het dier gered kan worden. Maar alle andere vormen van vivisectie zijn verboden.

Dieren in oorlogstijd

 

Islam staat oorlogsvoering slechts toe in heel beperkte omstandigheden en wanneer alle andere middelen uitgeput zijn. Een 'heilige oorlog', een oorlog om mensen te bekeren, is in elk geval verboden. De Koran garandeert immers aan alle mensen volledige vrijheid van godsdienst. Men mag zich bijvoorbeeld wel verweren tegen een aanval of bezetting. Ook in zulke omstandigheden gelden strikte bepalingen. Deze zijn onder meer gebaseerd op de Koran en de Sunnah van Mohamed, maar ook op de regels die de eerste Kalief, Abu Bakr, oplegde aan een leger dat hij naar het slagveld stuurde.

Abu Bakr As-Siddiq, een nauwe gezel en opvolger van de Profeet Mohamed, zei aan een van zijn militaire bevelhebbers: "Ik adviseer u volgende tien dingen (met betrekking tot de regels van oorlogsvoering). Doodt geen vrouwen of kinderen, bejaarden of zieken. Hak geen bomen om of verbrandt ze niet, vooral als het fruitdragende bomen zijn. Verniel geen onbewoonde plaatsen. Doodt geen dieren behalve voor voedsel. Verbrandt geen bijen en drijf hen niet uiteen. Steel niets van de zaken die in beslag genomen werden gedurende de strijd. En handel niet laf." (Al-Muwatta, Volume 21, Hadith 10)

Uit andere hadith blijkt dat Abu Bakr onder meer ook stelde dat priesters en kloosterlingen met rust gelaten moesten worden, en dat men hun gebedshuizen niet mocht vernielen.

In elk geval blijkt uit de Islamitische regelgeving over oorlogsvoering dat zelfs ten tijde van oorlog, dieren niet mogen gedood worden, tenzij om honger te lenigen. Abu Bakr zei ook dat men zelfs de melk van de dieren niet mocht gebruiken tenzij men de toestemming had van de eigenaars van de dieren. Zelfs bijen mogen geen schade toegebracht worden.

De betekenis die achter dit alles schuilgaat is dat Islam een oorlog beschouwt als een zaak tussen mensen, waar de natuur in het algemeen en de dieren in het bijzonder niet mogen onder lijden.

Mogen dieren als lastdier ingezet worden?

 

De bekommernis om de dieren is in de Islam erg groot. Dat blijkt ook uit uitspraken van de Profeet Mohamed over het omgaan met lastdieren: ze mogen alleen gebruikt worden als het noodzakelijk is, ze mogen niet meer belast worden dan ze kunnen dragen, moeten op tijd rusten, en wanneer halt gehouden wordt onderweg moet desnoods zelfs het gebed uitgesteld worden tot de lastdieren verzorgd zijn.

Wanneer de Profeet een lastdier tegenkwam dat te zwaar beladen was, wees hij de begeleider terecht: vrees God in de dieren.

De Profeet passeerde eens langs een magere kameel wiens buik tegen zijn rug teruggekrompen was. "Vreest God", zei hij tegen de eigenaar van de kameel, "in deze arme dieren en rij er alleen op als ze fit zijn om bereden te worden, en laat hen vrij wanneer het gepast is dat ze rusten". (Gemeld door Abdullah bin Ja'far. Awn).

"Wanneer we ergens halt hielden, zegden we onze gebeden niet totdat we de lasten van de rug van onze kamelen hadden geladen en voor de kamelen hadden gezorgd". (Gemeld door Anas. Awn)

Wanneer een kameel de Profeet zag, weende de kameel zachtjes, een smachtend geluid voortbrengend terwijl de tranen uit zijn ogen liepen. De Profeet kwam bij hem en streelde de zijkant van zijn hoofd. Daarom werd de kameel rustig. De Profeet zei: "Wiens kameel is dit?" Een jonge man van de Anser kwam en sprak: "Het is de mijne, Apostel van God." De Profeet antwoordde: "Vrees jij God niet omtrent dit dier dat God u in bezit gegeven heeft? Hij heeft bij mij geklaagd dat jij hem hongerig houdt en hem zwaar belaadt wat hem vermoeit." (Abu Dawud Abdullah bin Ja'far)

Zijn experimenten op dieren toegestaan?

 

Volgens Islam is alle leven sacrosanct, of het nu dat van een mens of dat van een dier is. Elk leven heeft recht op bescherming. Daaruit volgt dat voor het gebruik van dieren in wetenschappelijk onderzoek dezelfde morele, ethische en wettelijke codes moeten toegepast worden als voor het behandelen van mensen. 1

Bovendien stelt de Islam dat elke tussenkomst in het lichaam van een levend dier dat fysisch of emotioneel lijden en pijn veroorzaakt of resulteert in verminking, strijdig is met Islamitische lering en dat de mens daarover op Oordeelsdag verantwoording zal moeten afleggen.

Het argument dat dierenproeven nodig zouden zijn om menselijke problemen op te lossen gaat niet op, omdat we dieren niet kunnen opzadelen met de problemen die door mensen veroorzaakt worden onder meer door een ongezonde levensstijl of door milieuvervuiling.

Hier geldt bovendien het principe dat het belang of de nood van de mens, de rechten van de dieren niet opheft.

Ook niet-Islamitische wetenschappers zoals het Amerikaanse Physicians Committee for Responsible Medicine 5 spreken zich uit tegen dierenproeven en zeggen dat deze geen enkel nut hebben voor menselijke toepassing.

Bekommernis om lichamelijk én emotioneel welzijn van de dieren

 

Vermits Islam de mens als soort tussen de soorten beschouwt, en dieren aanziet als gemeenschappen met eigen waarden en regels, is het de mens niet toegestaan dieren te behandelen op grond van de eigen onder mensen geldende normen. Dieren moeten respectvol benaderd worden en in hun eigenheid gerespecteerd worden.

Dieren moeten ook zachtaardig benaderd worden.

Ik reed op een weerspannige kameel en was nogal ruw. De Profeet zei tegen mij: "het betaamt de dieren zachtaardig te behandelen". (Muslim)

Diegenen die goed zijn voor dieren, zelfs al zijn het maar spreeuwen, wordt beloning en zelfs het Paradijs in het vooruitzicht gesteld. Dierenleed veroorzaken is daarentegen verboden. Eerder werd reeds vermeld hoe de Profeet scherp uithaalde naar mensen die de gevoelens van een vogel gekwetst had door haar jongen uit haar nest te nemen, hoe hij de mensen waarschuwde dat een vrouw die een kat had opgesloten zonder haar eten en drinken te geven, naar de hel zou gaan. Hij onderwees ook dat men bijvoorbeeld de hoofdlok van een paard niet mag afsnijden omdat het paard daardoor gekwetst zou worden in haar schoonheidservaring. Het is ook verboden dieren neerbuigend te behandelen of de spot met hen te drijven.

Dierenmishandeling in Muslimlanden

 

Tot dusver werd het model beschreven, het Islamitisch wettelijk en theologisch kader. Zoals overal, wordt het model echter niet altijd nageleefd en hoewel de Islam een erg uitgebreid stelsel van dierenrechten heeft, komt dierenmishandeling dus ook in de Muslimwereld voor.

Niet zelden wordt dit veroorzaakt door onwetendheid over de dierenrechten. Niet alle Muslims hebben voldoende scholing genoten om op de hoogte te zijn van wat de Koran en Sunnah voorschrijven en verbieden. Zo gebeurt het dat mensen denken dat omdat sommige dieren onrein genoemd worden, men hen niet fatsoenlijk moet behandelen. Het is echter duidelijk dat de Profeet Mohamed er herhaaldelijk op hamerde dat zelfs van de meest schadelijke dieren het leven heilig is, en dat ook zij met respect behandeld moeten worden. 6

Bovendien dient gezegd dat de meeste Muslimlanden een seculiere wet hebben. De dierenrechten die in de Islamitische Wet gelden kunnen niet afgedwongen worden in landen met een seculiere wet, vermits de Shariah of Islamitische Wet daar niet geldt. In landen waar de Shariah wel geldt zijn deze rechten echter wel afdwingbaar.

Zelfs als Muslims zich al vrijwillig aan de Islamitische bepalingen zouden houden, moet rekening gehouden worden met het feit dat niet iedereen even godvruchtig is. Sommigen gaan ver in hun geloof en proberen de Koranische richtlijnen zo nauw mogelijk te volgen, terwijl anderen veel losser omspringen met hun godsdienst en er zich in hun dagelijks leven maar weinig door laten leiden.